Het explosieve kind

Het explosieve kind_boekentip

Over het begrijpen en opvoeden van snel gefrustreerde, chronisch inflexibele kinderen. Ross W. Green. Uitgeverij Nieuwezijds: 4e, geheel herziene editie, 2023.

Bij het lezen van de ondertiteling ging ik aan. Aanvankelijk omdat ik het niet heel positief vond klinken, maar daarna vooral omdat het me nieuwsgierig maakte. Het boek biedt inzichten om met moeilijk gedrag van kinderen om te gaan.

Het eerste hoofdstuk begint met een voorbeeld aan de ontbijttafel. Een voorbeeld waarbij een meisje heel boos reageert en haar moeder in broertje in tranen achterlaat. Vanuit dat voorbeeld bouwt de auteur zijn boek verder op en bespreekt in het volgende hoofdstuk dat een nieuw inzicht (een nieuwe bril) nodig is en dat oordelen van anderen niet iets zijn wat je je aan zou moeten trekken. Greene beschrijft vervolgens dat moeilijk verstaanbaar gedrag te maken heeft met tekort schieten op het gebied van flexibiliteit, aanpassingsvermogen, frustratietolerantie, emotieregulatie en probleemoplossing. Hij is optimistisch, want hieraan kan immers gewerkt worden. Zijn credo ‘kinderen doen het goed als ze dat kunnen’, lees je in veel onderwijsboeken als citaat terug. Zelf gebruik ik het ook regelmatig als ik in gesprek ben met ouders en leraren. Greene staat bewust stil bij zijn credo, volgens hem heeft ‘kinderen doen het goed als ze dat willen‘ te lang het denken van volwassenen gedomineerd. ‘Kunnen’ is echt wat anders. Greene geeft aan niet naar het gedrag te kijken, maar naar wat je van een kind verwacht en van daaruit na te denken over wat er nodig is om dat te bereiken. Die verwachtingen noemt Green onopgeloste problemen. Deze zijn voorspelbaar en kunnen proactief worden vastgesteld en opgelost. Het boek staat stil bij het probleemoplossingsproces.

Ouders leren vervolgens hoe ze tekortschietende vaardigheden en onopgeloste problemen kunnen duiden. Daar heeft Greene ook een checklist voor opgenomen in het boek. Er is een link naar een Engelse versie beschikbaar. Vervolgens staat hij bij enkele stil zoals: moeite met nadenken over verschillende oplossingen voor een probleem; moeite met het onder woorden brengen van zorgen, behoeften en gedachten; moeite met het reguleren van emoties. De voorbeelden die hierbij genoemd worden zijn beeldend en herkenbaar. Er is ook aandacht voor foutieve beschrijvingen.

Greene beschrijft in hoofdstuk voor de richtlijnen die belangrijk zijn voor het aanpakken van onopgeloste problemen. Er zijn 3 richtlijnen:

  • In de formulering van onopgeloste problemen hoort geen verwijzing te zitten naar het zorgwekkende gedrag van je kind;
  • De formulering van het onopgeloste probleem hoort geen theorieën van een volwassene te bevatten;
  • Zorg ervoor dat de onopgeloste problemen zoveel mogelijk zijn opgesplitst en niet te algemeen zijn.

Uiteraard licht Green deze richtlijnen toe, maar het komt erop neer dat het goed om positieve oplossingsgerichte formuleringen gericht op het onopgeloste probleem.

Gedrag is niet aangeleerd en kinderen vertonen het niet om hun ouders te tergen. Ze laten dit gedrag zijn als signaal. Een signaal dat ze moeite hebben met een vaardigheid. Daarnaast maakt Green korte metten met een aantal stigma’s, zoals ‘je kind doet het niet om aandacht te trekken’ en ‘je kind heeft heus niet geleerd om zo zijn zin te krijgen’. Vervolgens staat Green stil bij 3 manieren om onopgeloste problemen aan te pakken. Deze 3 manieren beschrijft Green uitvoerig en ook ondersteunt hij ook met voorbeelden. Heel fijn zijn de situaties waar je tegenaan kunt lopen en die je ongetwijfeld zult herkennen: ‘hij zegt niets/ik weet het niet’, ‘hij zegt dat het hem niets kan schelen’, ‘hij zegt dat hij er geen zin in heeft’. Al deze situaties ligt Green toe. Erg waardevol als je het mij vraagt. Ook heeft Greene aandacht voor de bezorgdheid die er bij volwassenen spelen.

Gaandeweg het boek neemt de auteur je mee het Gezamenlijke & Proactieve Oplossingen-model in. Ouders en kinderen werken zo samen aan het oplossen van de problemen die explosief gedrag veroorzaken. Zo leer je beter communiceren met je kind. In hoofdstuk ‘de nuances’ legt Greene heel mooi uit wat er nodig is om daar te komen. Hij heeft daarbij oog voor de strubbelingen waar ouders tegenaan kunnen lopen. Ook hierin zullen veel ouders hun opvoedstrategie herkennen en tevens kunnen bijstellen. Er is ook een hoofdstuk waarbij hij ingaat op de vragen die bij ouders kunnen leven. Daarmee bedient hij ‘Als X gebeurt, wat moet ik dan doen?’ Heel fijn dus om dit in het boek terug te kunnen lezen.

Green wijdt een hoofdstuk aan het gezin en de dynamiek. Kinderen richten hun gedrag niet alleen op hun ouders, maar ook op hun broers en zussen. Ook over de schooldynamiek schrijft Greene en ook daarvoor worden waardevolle tips gegeven.

Ik ben erg enthousiast over dit boek. Ik raad het iedere ouder aan, maar ook gezinsprofessionals doen er verstandig aan dit boek te lezen en de adviezen in te zetten in hun werk.

Interesse in dit boek? Klik hier om dit boek bij BOL aan te schaffen. (Dit is een affiliate-link. Wanneer je via deze link iets koopt, verdien ik daar een klein percentage aan.)

Terug naar de boekentips.

Gerelateerde berichten

Emotieregulatie bij kinderen en adolescenten

Een praktische gids voor professionals. Michael A. Southam-Gerow. Hogrefe, 2014. Een musthave voor de professional om problemen met emotieregulatie aan te pakken. Aan de hand van verschillende modules kunnen kinderen…

LEES VERDER

Overprikkeling voorkomen

Vaardigheden en technieken voor (jong) volwassenen met autisme (ASS) en/of ADHD. Barbara de Leeuw. SWP: 8e ongewijzigde druk. Dit boek is een hulpmiddel voor (jong) volwassenen die overprikkeling en/of onderprikkeling…

LEES VERDER

Het geheugenpaleis

De vergeten kunst van het onthouden. Joshua Foer. De Bezige Bij, 2012. Toen ik op LinkedIn om boekentips vroeg op het gebied van Geheugen reageerden velen met dit boek. Het…

LEES VERDER